17 Eylül 2016 Cumartesi

Dut nasıl yetiştirilir?

-- Sponsorlu bağlantılar --

Ülkemizde 2.130.000 tane meyve vermekte olan dut ağacından elde edilen ürün miktarı 50.000 tondur. Meyvecilik kültürünün çok eskilere dayandığı Türkiye dutun anavatanıdır. Buna karşın potansiyel tam anlamıyla değerlendirilememektedir. Meyve kalitesi yüksek pek çok genotip sırf kerestesinden faydalanmak amacı ile kesilmiştir. Ülkemizde meyvesinden faydalanılıp yaygın şekilde üretilen dut çeşitleri beyaz dut, siyah dut, kırmızı veya mor duttur. Bunların yanı sıra daha onlarca dut çeşidi de mevcuttur.

İklim ve toprak koşulları bakımından pek seçici olmayan dut bu sayede ülkemizde neredeyse her ilde yetişmektedir. Dut üretiminde aslan payı Malatya ilimize aittir. Ankara ile Erzincan Malatya’nın takipçileri konumundadır. Dut ağaçları çoğunlukla ev bahçeleri, yol kenarları ve nadir de olsa ticari bahçe biçiminde yetiştirilmektedir.

Besleyici özelliği sayesinde önemli bir potansiyele sahip olan dut, günlük taze tüketimin yanı sıra pestil, pekmez, reçel, meyveli dondurma, dut ezmesi, sirke, cevizli sucuk, meyve suyu konsantresi gibi ürünlerin yapımında da kullanılır. Son yıllarda karadut suyu yaygınlaşmaktadır.


Tanım

Dut, dutgiller familyasından Morus cinsini meydana getiren ağaç türlerinin ismidir. Vatanı Uzakdoğu ve Çin’dir. Akdeniz, Orta Avrupa, İran ile Anadolu’da sıcak ılıman iklime sahip yerlerde yetişmektedir.

Dut bitkileri, 15 metreye kadar uzarlar. Hızlı büyüyen dutların gövdeleri silindirik, kalın ve diktir. Tepe çapı 6-8 metre olan ağaçlar seyrek ve top görünüştedir. Yaşı ilerleyen dut ağaçları güçlü yan kökler geliştirir. Bu sayede rüzgara karşı dirayetlidir.

Çeşitleri: Morusalba (Ak dut), Morusnigra (Kara dut), Morusrubra (Kırmızı dut).

İklim: Türkiye'de meyve ağacı yetiştirilen birçok yerde dut ağacı kolaylıkla yetiştirilmektedir. Bol güneşli sıcak ılıman iklim dut bitkisi için idealdir. Dut için optimum sıcaklık değeri 24-28 derecedir.  

Yıl içerisinde 600-2500 mm yağış ister. Yağışın az olması dut gelişimini sınırlayan bir faktördür. Bununla birlikte fazla sulama da yapraklarda bulunan karbonhidrat ve protein miktarını düşürmektedir. Dut ağaçlarına gereken su miktarı ağacın bulunduğu bahçeye göre de değişir. Verimli topraklarda sulama isteği 10 gün aralıklarla olmakta iken topraklarda bu aralık 15 gündür. Nem oranında ideal ölçü %65-80 civarıdır.

Dut bitkisi ülkemizde Akdeniz’den Doğu Anadolu’ya kadar nerdeyse her yerde yetiştirilmektedir. Özellikle Adıyaman, Elazığ, Kahramanmaraş, Malatya, Erzincan ve Tokat illerinde ekonomik alanda dut yetiştiriciliği yaygınlaşmıştır.

Toprak: Dut ağacı  için en uygun toprak tınlı, kumlu-tınlı ya da killi-tınlı topraklardır. Toprağın pH değerinin 6,5–7 olması gerekmektedir. Dut ağacının dikildiği bölgede taban suyu toprağın yüzey kısmına yakın olmamalıdır. Derin topraklarda gelişimi iyi olan dut bitkisi kuru, kireçli, kumlu ve kurak topraklarda da yetiştirilebilmektedir.

Üretim: Dut bitkisinin tohum, doku ve çelik şeklinde üretim çeşitleri vardır. Bununla birlikte üretimde en çok tercih edilen yöntem çeliktir. Genellikle ilkbaharda ekilir. Üretimde göz ve kalem aşısı da uygulanması gereken yöntemlerdendir. Bunların yanı sıra daldırma ile sonbaharda da dut üretimi gerçekleştirilebilmektedir.

Çoğaltma: Tohumla çoğaltma yönteminde tohumların meyveden çıkarılması ile hemen ekim gerçekleştirilmelidir. Bunun yanı sıra tohumlar 4 derecede buzdolabında muhafaza ile birkaç yıl bekletilebilir. Tohumla çoğaltma yöntemi oluşabilecek açılımlar sebebiyle çok önerilmez.

Çelikle çoğaltma yönteminde köklendirme ortamı hafif bünyeli perlit ya da vermikülit olmalıdır. Özellikle odun çeliklerinin köklendirilmesi işleminde başarı oranını artırmak için gündüz 21-27 derece ve gece 16-21 derece sıcaklığa sahip yerler tercih edilmelidir. Böylece sıcaklık hücre bölünmesine teşvik eder.

Uygulama Aşamaları:

-Uygun dut fidanını seçilir.

-Dut fidanı bölge şartlarına dayanıklı olmalı.

-Uygun yer seçimi yapılmalı.

-Toprak işlenir.

-Dikime hazırlanır.

-Toprak havalandırılır.

-Toprağa gübre verilir.

-Fidanlar dikilir.

-Fidan dikim aralarına dikkat edilmeli.

-Dikim esnasında fidana zarar verilmemeli.

-Fidana can suyu mutlaka verilmeli.
-- Sponsorlu Bağlantılar --

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Dikkat: Rahatsızlık durumunda mutlaka doktora danışınız. Sitedeki yayınlar yalnızca bilgilendirme amacı taşır. Doktor muayenesi veya tedavisi yerine kullanılamaz.