20 Eylül 2016 Salı

Mantar nasıl yetiştirilir?

-- Sponsorlu bağlantılar --

Mantarlar bitkiler aleminin bir canlısıdır. Hareket etme kabiliyetleri olmadığı, hücrelerinin çevresinde çeper bulunduğu ve sporla çoğaldıkları için bitki statüsündedirler. Genellikle çok hücrelidirler. Çekirdeklerinin çevresinde membran varlığı ile çekirdekçiklerinin olmasıyla da alglerden ayrılmaktadırlar. Klorofil yoksunluğu, gövde, kök, tohum gibi organları bulundurmamalarıyla da yüksek bitkilerden ayrılırlar.  Klorofili olmadığı için mantarlar karbon özümsemesi yapmazlar. Yüksek bitkilerde bulunan klorofil pigmenti bitkilere yeşil renk vermesinin yanı sıra güne enerjisi yardımıyla havada bulunan karbondioksitle suyu kullanıp karbonhidratların oluşmasına vesile olur. Ne var ki mantarlarda söz konusu bu pigment olmadığı için bu sentezi gerçekleştiremezler. İhtiyaç duydukları karbonhidratı çevreden hazır şekilde almaktadırlar.

Mantarlarda toprak altı ile toprak üstü organları şeklinde iki farklı organ türü vardır. Toprak üstü organlarının şapka ve sap kırımları vardır. Şapka altında bulunan lamellerde meydana gelen sporlar ile mantarlar çoğalır. Mantarların kültür ve yabani çeşitleri vardır. Mantarların diğer bitkilerden ayrılmasına neden olan asıl özellik güneşe ihtiyaç duymamalarıdır. Yenilebilir mantarların tarihi çok eskilere dayanmasına karşın kültür mantarı olarak yetiştiriciliğine ilk defa Fransa’da başlanmıştır. Ülkemizde mantarın bilindiği tarih çok eski zamanlara dayanmaktadır.


Morfolojik Nitelikleri

Bitki oluşumu: Mantar bitkisinin toprak üstü bölümleri generatif, toprağın altında kalan bölümleri ise vejatatif organları temsil etmektedir. Şapka ve sap bir ağacın meyvesine benzemektedir. Şapkası açılan bir mantarın şapkasının altını incelediğimizde uzunlamasına oluklu bir yapıyı göreceğiz. Bunların ismi lameldir. Lamellerin üstünde mantarın üremesi için gereken sporlar vardır. Mantarı beyaz bir kağıdın üstüne bıraktığımız takdirde lameller kağıda düşerek kağıtta siyah renkli izler bırakırlar.

Doğada sporların şapkadan ayrılarak çevreye yayılmasının farklı biçimleri vardır. Düştükleri yerde uygun bir ortam bulan sporlar çimlenerek ipliksi bir halde uzunlamasına bir yapıyı meydana getirirler. Bu ilk ipliksi oluşum adı hif olarak bilinmektedir. İlk mantar hifi farklı kısmındaki hücreler bölünüp farklı yönlere doğru çoğalma gösterir. Bir yumak haline gelerek misalleri oluşturur.

Hif ile misaller: Mantar sporunun çimlenmesi sonucu iki hücre, onların bölünmesi sonucu silindir şeklindeki tüpsü iplikçik hif meydana gelir. Hifin rengi yoktur. Fakat bazı mantar çeşitlerinde hücre çeperlerinde melanin birikmesi sonucu koyu bir görünüm meydana gelir. Hifin ilk büyüme aşamasında iki uçta bulunan hücrelerin bölünüp çoğalması ile ipliksi bir şekil oluşur. Hif belli bir büyüklüğe ulaştığında orta kısımdaki hücreler de bölünüp dallanır. Ortam içerisinde bir yumaklaşma oluşur. Bu hif yumağının ismi miseldir. Bu nedenle mantar miselleri hem şapka, sap meydana getirerek generatif, hem de vejetatif üretim yapabilecek güce sahiptir.

Şapka ve Sap: Şapka ve sap kısmı mantarın yenen kısmıdır. Şapka ve sapın yapı maddesi misellerdir. Dik eksene paralel biçimde bir araya gelen miseller bu sayede sağı meydana getirir ve bu sayede sap silindirik bir şekil alır. Sapın üst kısmında bulunan uç miseller çevre yönlerde yön değiştirip şapkanın oluşumunu sağlarlar.  Birkaç gün içerisinde şapka sapla aynı boyuta ulaşır. Fakat ilerleyen zamanda şapka hücrelerinin büyüme hızı artarak şapkada önce yuvarlak, sonrasında şemsiye biçimine neden olurlar. İlk zamanlarda şapkanın kenar bölümünde sap ile bağlantı sağlayan bir zar bulunur. Şapkanın büyümesi devam etmesiyle ilerleyen zamanda bu zar yırtılır. Şapkanın kenar bölümü saptan sayılır. Yırtılan zarın bir bölümü sap, bir bölümü şapka kenarında kalır. Bu zarın çabuk kaybolduğu bazı mantar çeşitleri de vardır. Şapkanın enine büyümesi sonucu şapkanın alt kısmında bulunan lameller görünür. Bu lameller mantarın üreme organları olmaktadır. Öncelikle pembe olan lameller, üzerindeki sporların olgunlaşması ile kahverengi olurlar. Şapka bezelye boyutuna ulaştığı sırada lameller oluşur. Başlangıçta şapka kapalı olduğu için görülmeyen lameller şapkanın açılmasıyla gün yüzüne çıkar.

Kompost

Organik maddeler: Hayvansal ve bitkisel kökenli organik maddeler şeklinde iki gruba ayrılır. Bitkisel olanlar çavdar sapı, buğday sapı, çeltik sapı, parçalanmış mısır sapıyla koçanları, pirinç kavuzu, çayır otları vb. maddelerdir. Hayvansal olanlarsa at gübresiyle hayvansal kökenli aktivatör maddelerdir.

İnorganik maddeler: Fosforlu gübreler, azotlu gübreler ve potaslı gübrelerdir.

Tampon maddeler: Alçı, kireç ve mermer tozu gibi maddelerdir. pH ayarlamasında kullanılmaktadır.


Kompost Hazırlığı

Kompost hazırlığında temel amaç, fermantasyon işlemi ile kompost bileşimini meydana getiren ham materyallerde bulunan besinlerin mantarlar tarafından alınabilecek forma dönüştürülmesidir. Kompost işleminin uygun biçimde gerçekleştirilmesi için samanla diğer materyallerin kuru biçimde depolanması gerekir. Bu materyallerin meydana getirdiği yığınların aşırı yağmur, kar, rüzgar ve gün ışığı gibi faktörlere karşı korunması gerekir.

Sterilizasyon (Pastörizasyon)

Mantar üretiminde önemli aşamalardan biri de kompostun fermantasyonun ardından misel ekiminden önce, misellerin gelişimi için elverişli bir ortam sağlamak ve mantar misellerinin zarar gördüğü zararlılar ve hastalıkları öldürmek için pastörizasyon yapılmasıdır.

Kompostun pastörizasyona hazır olması için taşıması gereken özellikler

- Kompostun rengi kahverengi ya da yeşil olmalıdır. Sapların da parlak olması gerekir

- Saplar elle kolay kopabilmelidir.

- Kompostun ele yapışmaması ve elle sıkıp bırakıldığında tekrar gevşek hâle gelmesi gerekir.

- Kompostun içerdiği nem % 70-72 oranında olmalıdır.

- Amonyak kokusunun belirgin bir şekilde hissedilmemesi gerekir.

- Kompostun pH değerinin yaklaşık 8,0-8,2 olması gerekir.

- Kuru yerlerde oranı artımak kaydıyla beyaz actinomycetes gelişimini görmek gerekir.

- Kompostun içerdiği azot yaklaşık % 1,8-2,0 olmalıdır.
-- Sponsorlu Bağlantılar --

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Dikkat: Rahatsızlık durumunda mutlaka doktora danışınız. Sitedeki yayınlar yalnızca bilgilendirme amacı taşır. Doktor muayenesi veya tedavisi yerine kullanılamaz.