13 Ekim 2016 Perşembe

Ispanak (Spinacia oleracea)

-- Sponsorlu bağlantılar --

Ispanak en yaygın yeşil sebzelerden biridir. Bir yıllık ve iki yıllık otsu bitkidir. 25-50 cm boylanabilmektedir. Yabani halde Küçük Asya'da yetişir. İlk olarak persler tarafından kültüre alınmıştır. Avrupa dillerindeki ıspanağın karşılığı farsça yeşil el kelimesinden türetilmiştir.  VII yüzyılın ortasında büyük ipek yolu üzerinden Çin'e getirilmiş ve burada pers sebzesi adını almıştır. Akdeniz bölgesinde, ıspanak ekimi ile ilgili ilk bilgiler XI yüzyılda Arap yazılarında bulunmuştur. Ispanak Arap dünyasında en popüler sebzelerden biri olmuştur. Avrupa sakinleri için ıspanak XIII yüzyılda bilinir hale gelmiştir. XVI yüzyılda, ıspanağın birçok çeşidi vardı. Doktorlar şeker ile hazırlanmış sebzeyi müshil olarak kullanırlardı.

XX yüzyılın ilk yarısında batı ülkelerinde ve özellikle ABD'de ıspanağın popülaritesinde büyük patlama oldu. O dönemde yanlışlıkla ıspanağın demir açısından en zengin sebze olduğu belirtilmekteydi. Bu yanılgı popüler kültürü de etkilemiş ve ıspanak Temel Reis gibi çizgi filmlerinde bile yerini almıştı. Doktorlar özellikle çocuklara ıspanağı tavsiye etmektelerdi. Aslında daha sonra ortaya çıkan araştırmaların sonuçlarına göre ıspanak belirtilenden 10 kar daha az demir içermekteydi.

Ispanak zengin besin öğeleri içerir. Taze ıspanak demir, kalsiyum, magnezyum, vitaminler A, C ve E ve antioksidanlar içerir. Folik asitin başlıca besin kaynaklarından biridir. Demir ve kalsiyum açısından zengindir. Ispanak çiğ veya pişmiş halde tüketilebilir. Buzdolabında 8 günden fazla muhafaza edilmemelidir. Bu sürenin sonunda içeriğindeki vitaminleri önemli ölçüde kaybeder.


Ispanağın faydaları

- Ispanak kansızlık, hipertansiyon, diyabet, tüberküloz, hipoasid gastrit, enterokolit, kabızlık ve parodontoz gibi hastalıkların tedavi ve önlenmesinde uygulanır.
- Ispanağın içeriğinde ygler alan folik asit, hamilelik sırasında ceninde sinir sisteminin normal oluşmasını sağlar, yaşlılarda ise Alzheimer hastalığını önler.
- İçeriğinde bulunan demir ve B grubu vitaminleri sayesinde kan oluşumunu hızlandırır, demir eksikliği ile eşlik edilen anemilerde oldukça olumlu etkisi vardır, ayrıca derialtına yağ birikmesinin ve sellülitin önünü alır.
- Ispanak yapraklarında çok miktarda bulunan sekretin proteini mide ve bağırsakların, pankreas bezinin salgısını artırarak sindirimi iyileştirir, bronşların salgısını düzenleyerek balgamın yumuşamasını ve sökülmesini kolaylaştırır. Ispanak içerdiği  lifler sayesinde bağırsağın normal faaliyetini sağlar, kabızlığın önler. Ispanak karbonhidrat değişimini düzenler, dokulara glikozun karışmasını düzenleyerek kan şekerinin seviyesini dengeler.
- Ispanak organizmada K vitamini eksikliğinden kaynaklı kemik zayıflığı, kanamaya yatkınlık, damar kireçlenmesi gibi bazı hastalıkların tedavi ve önlenmesinde oldukça faydalıdır. Bu vitamin kemiklere kalsiyum, magnezyum ve fosforun geçmesini kolaylaştıran osteokalsin maddesini aktif hale getirir. K vitamini yönünden zengin olan ıspanak çocuklar, gençler ve kadınların beslenmesinde vazgeçilmez bir rol oynar.
- Ispanak prostat bezi kanserine karşı güçlüdür. İçerdiği karotinoidler tümör hücrelerinin gelişimini önlediği gibi kendi kendini yok etmesine de neden olur.
- Ispanak içerdiği lutein ve zeoksantin maddeleri sayesinde sinir sistemine yatıştırıcı etkisi vardır, kavramayı, zihinsel yeteneği arttırır, uykuyu geliştirir, ayrıca makulada oluşan dejenerasyon süreçlerini yavaşlatarak görme zayıflamasının önler.
- Sık ıspanak alımı içerdiği yüksek miktarda E vitamini, koenzim Q10 sayesinde serbest radikalleri nötralize eder, organizmadan dışarı atar, tümör hücrelerinin gelişimini ve erken yaşlanmayı önler, cildin taze kalmasını sağlar.

İçeriğindeki organizmada kolay sindirilen bitki proteinlerinin miktarına göre sadece nohut ve fasulyeden geride kalıyor.

Ispanak pişirildikten sonra 24 saat içinde tüketilmelidir. Uzun süre sıcak yerde kalınca ıspanaklı yemeğin içinde bakterilerin etkisinden oluşan nitratlar kan yoluyla emilerek eritrositlerin oksijen taşımasına engel olur ve hücrelerin solunumunu bozuyor. Tüketildikten 2-3 saat sonra morarma, nefes darlığı, bulantı ve ishal gibi zehirlenme belirtileri ortaya çıkar. Ispanaktan yapılan yemeklere şeker ilave edilmesi zehirlenme riskini azaltır.

Yan etkileri: Yüksek miktarda asit olduğundan böbrek ve idrar yolları hastalıklarında, safra kesesi taşlarında, pankreatit, gut, gastrit, mide ve bağırsağın ülser hastalığında, ayrıca içeriğinde K vitamininin çokluğundan dolayı kan pıhtılaşması yüksek olan hastalıklarda az miktarda kullanılmalıdır. Asit genç, taze yapraklarda daha az olduğundan bu hastalıklardan şikayetçi olanlar özel dikkat etmelidirler.

Ispanak halk tıbbında iyileştirici olarak kullanılır:
- 10 gram ince kesilmiş ıspanak yapraklarının üzerine 1 bardak sıcak su ilave edilir, 1-2 saat demlenir, süzülür. Kronik kabızlık, gaz, kansızlık ve verem sırasında günde 3-4 kez yemekten 20 dakika önce 1/4 bardak içilir.
- Ispanağın yapraklarının suyu sıkılır, eşit oranda badem yahut susam yağı ile karıştırılır, elde edilen karışımın tatlı kaşığı ile çocuklara verilmesi boy gelişimini hızlandırır.
- Yanık ve egzamaların tedavisinde ıspanak yapraklarının zeytin yağında pişirilen lapası kullanılır. Karışımı hazırlamak için ufak doğranmış yapraklar kaynayan zeytin yağına konur ve ocaktan alınarak soğutulur. Yağı süzülmüş yapraklar sorunlu bölgeye konur.


-- Sponsorlu Bağlantılar --

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Dikkat: Rahatsızlık durumunda mutlaka doktora danışınız. Sitedeki yayınlar yalnızca bilgilendirme amacı taşır. Doktor muayenesi veya tedavisi yerine kullanılamaz.